Teikningin sýnir styttu Thorvaldsen (póstkort) || Ljósmyndin var tekin 1. maí 1925 (ÞÞ – Þjóðminjasafn Íslands) 

Austurvöllur er elsti almenningsgarður landsins, eða frá árinu 1874. Þá var sett þar upp stytta sem var gjöf frá Danmörku í tilefni af því að 1000 ár voru liðin frá upphafi Íslandsbyggðar, komu fyrstu landnámsmannanna. Umhverfis styttuna var útbúin viðeigandi umgjörð og garður varð til. (Styttan er núna í Hljómskálagarðinum.)

Áður hafði Austurvöllur verið tún og þar var heyjað fyrir skepnur. Ferðalangar tjölduðu líka gjarnan á Austurvelli og farartækin, hestarnir bitu gras.

Fljótlega var reynt að rækta tré og runna á Austurvelli eftir að styttan var komin. Það gekk ekki vel. Veðrið var kuldalegt og að auki sóttu kindur í plönturnar! Já, sauðfé gekk laust í Reykjavík og fólk þurfti að girða af garðana sína ef það vildi fá uppskeru.

Austurvöllur hefur breyst mikið í gegnum tíðina. Núverandi skipulag hans er þó frá árinu 1963. Það sem hefur mest breyst eru húsin í kring, gróðurinn og bílaumferð hefur verið takmörkuð.

Vefmyndavél - smellið á myndina og sjáið hvernig er umhorfs á Austurvelli nákvæmlega núna.

Jólatré

Á hverju ári síðan 1952 hefur stórt og mikið jólatré verið sett upp á Austurvelli sem Reykvíkingar hafa fengið að gjöf frá Osló. Undanfarin ár hefur tréð reyndar verið fellt í Norðmannalundinum í Heiðmörk.

Austurvöllur heitir Austurvöllur því hann var austan við Víkurbæinn sem var sveitabær og stóð nálægt Aðalstræti.

Garðar
  1. Fólk safnast gjarnan saman á Austurvelli til að fagna, mótmæla, eða minnast einhvers. Nefnið dæmi um það. Stöku sinnum hefur tilefnið tengst náttúru Íslands. Hafið þið tekið þátt í samkomum eða fundum á Austurvelli?
  2. Nú er stytta á Austurvelli af Jóni Sigurðssyni. Upp við Alþingishúsið er nýleg stytta af Ingibjörgu H. Bjarnason. Skoðið stytturnar. Fyrir hvað voru Jón og Ingibjörg þekkt?
  3. Lýsið gróðri á Austurvelli og takið eftir muninum á sumrin og veturna.
  4. Fylgist með því sem er að gerast á Austurvelli þessa stundina, í gegnum vefmyndavélina eða á staðnum. Þið getið gert alls konar rannsóknir. Hvað dettur ykkur í hug?
  5. Af hverju var hætt að senda jólatréð frá Noregi?
>

KENNARAR / FULLORÐNIR

Verkefni – fylgjast með því sem er að gerast. Nokkrar hugmyndir:

  • Hvað sjást margir máfar? – Hægt að bera saman á mismunandi dagstímum, vikudögum, árstíðum.
  • Hvað sjást margir akandi bílar? – Hægt að bera saman á mismunandi dagstímum, vikudögum, árstíðum.
  • Fólk á gangi og hjólandi. Er það í hópum eða stakt? Gerist eitthvað sérstakt? Er hægt að greina útlendinga frá? Hvað eru margir á ferli á mismundi dagstímum, vikudögum, árstíðum.
  • Hvernig er veðrið? – Sjást skuggar ljósastauranna?
  • Eru framkvæmdir í gangi? – hvaða?

Túnið

Austurvöllur var mun stærri upphaflega, sem tún. Austurvöllur náði frá Aðalstræti að Læknum (Lækjargötu) og Tjörninni að sjó.

Jón og Ingibjörg

Styttunni af Jóni Sigurðssyni var komið fyrir á Austurvelli árið 1931.

Nýleg stytta af Ingibjörgu H. Bjarnason er utan við Alþingishúsið. Styttan er mjög listræn og um hana má lesa HÉR.

Jólatréð 

Forsenda þess að hætta að senda tré frá Noregi var sú að hérlendis voru orðin í boði nægilega stór og myndarleg tré sem mátti fella. Það er mikið fyrir því haft að flytja stórt jólatré á milli landa, auk þess sem það er ekki endilega umhverfisvænt. Tengingin við Osló er enn til staðar því í Heiðmörk er sérstakur Norðmannalundur. Við breytinguna tóku Norðmenn upp á að gefa bækur til grunnskóla Reykjavíkur. – Borgarstjórinn í Reykjavík hefur tekið þátt í að höggva tréð.