Blikastaðakró – Geldinganes
Þarna skiptast á klettar og víkur með sand- eða malarfjörum. Fjölbreyttir þörungar eru við klettana og efst í fjörunni. Úlfarsá rennur til sjávar í Blikastaðakró. Ferskt vatn skapar þar aðstæður fyrir krækling og sandskel. Á svæðinu er fjölbreytt fuglalíf. Áhugaverður strandgróður, meðal annars má sjá sjávarfitjar. Nálægt Blikastaðakró má stundum sjá seli.
Svæðið er friðlýst og fær sérstaka umfjöllun á vefnum. Lesa meira.
Geldinganes – Gufuneshöfði – Gullinbrú
Ófært er að ganga með sjónum framhjá kvikmyndaveri og starfsstöð Sorpu.
Ekki hentug strönd til að skoða fjörulíf, en frá Geldinganesi og að kvikmyndaverinu í Gufunesi eru víða mjög fallegir klettar í fjörunni og úti í sjó. Um er að ræða móberg frá Viðeyjareldstöðinni sem hafið hefur slípað. Þetta er því mjög gamalt berg – með því elsta sem sést í Reykjavík. (Sjá nánar.) Þarna má einnig sjá setlög frá lokum síðasta jökulskeiðs. Í þeim fundust nýlega steingervingar. (Sjá viðtal á RÚV.)
Ófært er að ganga með sjónum framhjá kvikmyndaveri og starfsstöð Sorpu. Utan við Gullinbrú og undir Gufuneshöfða eru landfyllingar og náttúruleg fjara því miður horfin. Ofan af Gufuneshöfða er gott útsýni yfir Sundin.
Grafarvogur innan Gullinbrúar
Mikið fuglalíf á víðáttumikilli leiru og eins safnast oft fuglar innst í voginum þar sem Grafarlækur rennur til sjávar. Sums staðar er grjót upp við land með þangi og hryggleysingjum. Lesa nánar um svæðið.
Laugarnes
Í Laugarnesi eru klettar við ströndina, hnullungafjörur, grýttar fjörur og svolítil sandfjara. Þar er ekki mikið þang, en þaraskóg má sjá á stórstraumsfjöru. Í fjörunni eru ýmsar fjörulífverur svo sem hrúðurkarlar, kræklingur og kuðungar. Í Laugarnesi er þó nokkuð fuglalíf. Lesa nánar um Laugarnes.
Grótta
Það getur verið skelfilegt að gleyma sér úti í Gróttu og uppgötva skyndilega að flætt hafi að.
Ég fer oft með afa út á Nes á vorin til að fylgjast með margæsunum.
Eyja við Seltjarnarnes
Þrátt fyrir að Grótta tilheyri ekki Reykjavík er hún höfð hér með enda er sérstaklega skemmtileg fjara í Gróttu og næsta nágrenni hennar. Grótta er eyja, en grandi (=eiði) tengir hana við land. Á flóði fer grandinn á kaf og þá er ekki fært á milli.
Lífríki – fuglar og fjölbreyttar fjörur
Mikið og fjölbreytt fuglalíf er á svæðinu og þar má sjá fjölda vaðfugla, andfugla og máfa. Krían er sérstaklega áberandi og hún verpir á svæðinu í hundraða tali. Við Bakkatjörn er þægilegt að fylgjast með andfuglum og máfuglum. Þar er flott fuglaskoðunarhús.
Í og við Gróttu eru náttúrulegar fjörur með gróskumiklu lífríki.
Norðan við grandann, í fjörunum í landi er snúa í átt að Esju og í sjálfri Gróttu eru grýttar þangfjörur. Þar eru margar þangtegundir sem raðast í fjöruna (sbr. umfjöllun) og eins alls konar smádýr sem kunna vel við sig í þanginu og í fjörupollum. Neðst í fjörunum má oft finna sprettfisk.
Í víkinni sem er sunnan megin við eiðið út í eyjuna er sandfjara. Gjarnan má sjá þar þang í bunkum sem hefur rekið á land. Þið gætuð eflaust fundið þangflugulirfur í rotnandi, hlýju þanginu. – Í sandinum eru sandmaðkar hér og þar, kræklingur, sandskel og fleiri dýr. – Fjörumór er áberandi í víkinni. Þarna var áður stór ferskvatnstjörn, en mór myndast aðeins í fersku vatni. Þið ættuð að rannsaka fjörumóinn.
Steyptir stöplar eru á eiðinu. Það er áhugavert að kynna sér lífríkið á þeim. Þar má sjá beltaskiptingu þörunganna og efst eru hrúðurkarlar. Á hverjum stöpli eru fjórar hliðar. Þar eru aðstæður (brim og birta) ólíkar eftir því í hvaða átt hliðin snýr. Lífverum henta mismunandi aðstæður.
Friðland
Grótta er friðland. Óheimilt er að fara um svæðið á varptíma, það er frá 1. maí til 15. júlí.
Fjörumór finnst þar sem sjávarborð hefur hækkað og sjór gengið á land, eins og til dæmis gerðist fyrir 3000 árum þar sem nú er fjörumórinn við Seltjörn á Seltjarnarnesi. […] Á myndunartíma mósins, fyrir 9000–3000 árum síðan, lá ströndin utar en nú er og í 6000 ár var þarna mýri og ferskvatnstjarnir með margvíslegum votlendisgróðri og ferskvatns-kísilþörungum.
(Sjá myndir og grein um fjörumó á Vísindavefnum)
Stóra ferskvatnstjörnin sem var sunnan við eiðið hét Seltjörn. Örnefnið er enn notað yfir víkina á milli Gróttu og Suðurness, þar sem golfvöllurinn er. Á stórstraumsfjöru sjást grynningar þar sem ytri mörk hennar voru.
Nú skil ég af hverju Seltjarnarnes heitir Seltjarnarnes.
Suðurströndin
Sörlaskjól – Skeljanes
Suðurströnd Reykjavíkur er tiltölulega óröskuð. Fjaran er misbreið og mikið er um tanga og sker. Víða er fjaran stórgrýtt og vaxin þangi, en inn á milli eru sandfjörur og jafnvel leirur. Búsvæði eru fjölbreytt fyrir fjölda ólíkra lífvera. Við suðurströnd Reykjavíkur er auðvelt að skoða þang og þara, smádýr í þanginu, fjörupöllum, sandi og leir, fugla sem finna sér eitthvað í gogginn og fólk sem nýtur sín!
Fossvogur
Skeljanes – Fossvogslækur
Í Fossvogi er leira sem kemur í ljós þegar lágsjávað er. Við Fossvog eru líka sandfjörur og grýttar fjörur með þangi. Einkum eru þær áberandi yst, það er í framhaldi af dælustöð við Skeljanes í átt að Nauthólsvík.
Alls konar smádýr lifa inni á milli í þanginu, í fjörupollum og ofan í leirnum. Lífríkið er fjölskrúðugt og margir fuglar sækja þangað í leit að æti.
Nánari umfjöllun um Fossvog og Nauthólsvík.
Í sjávarbökkunum við Fossvog eru merkilegar náttúruminjar, Fossvogsbakkar.
Frá Kollafirði upp í Hvalfjörð
Kollafjörður er hafsvæðið norðan við Reykjavík, en örnefnið er líka sérstaklega notað um lítinn fjörð, eða vík framan við Esju. Þið getið skoðað þetta á korti.
Í Kollafirðinum (litla) er mjög mikið fuglalíf. Þar má til dæmis alltaf sjá tjalda og margæsir koma þangað vor og haust. Þar eru ýmsar tegundir máfa og vaðfuglar oft í stórum hópum. Má þar nefna rauðbrystinga, tildrur, heiðlóur, lóuþræla og stelka. Æðarfugl er áberandi og aðra andfugla má oft sjá svo sem stokkendur, rauðhöfða og toppendur.
Í Hofsvík og norðan hennar allt upp í Hvalfjörð er fjaran fjölbreytt. Þar eru grýttar þangfjörur með tilheyrandi smádýralífi, sandfjörur, fjara með fjörumó, klappir, klettar, tangar og sker. Víða eru fallegir klettar og berggangar sem eru leifar Viðeyjar/Kjalarneseldstöðvarinnar. Fuglalífið er fjölskrúðugt. Stundum sjást selir á þessum slóðum.
