Lífverur
Lífverur í erfiðri stöðu sem eru taldar vera í hættu, jafnvel útrýmingarhættu eru settar á válista. Horft er til listanna í aðgerðum til náttúruverndar.
Gerðir eru listar yfir lífverur sem eru í hættu á heimsvísu og sér Alþjóðanáttúruverndarsambandið (IUCN) um það.
Náttúrufræðistofnun Íslands tekur saman válista fyrir Ísland:
Víða er fallegt á Íslandi og margir staðir eru ekki friðlýstir. Engu að síður er mikilvægt að ganga vel um þá.
Almenningur má alltaf koma með ábendingar um staði sem vert er að friðlýsa. Þið ættuð að hafa það í huga.
- Lesa um flokka friðlýsinga.
- Skoða borgarvefsjá þar sem merkt eru vernduð svæði. (Velja þarf Verndarsvæði undir Náttúrufar og best er að afvelja Borgarhluta.)
Mér finnst að eigi að vernda alla náttúruna…
Staðir og svæði
Með því að friða ákveðin svæði eða staði er verið að tryggja rétt fólks og komandi kynslóða til að njóta náttúrunnar og einnig nýta innan ákveðinna marka. Einnig er verið að vernda náttúruna hennar sjálfrar vegna. Mikilvægt er að vísindamenn hafi aðgang að lífríki og ósnortinni náttúru til að rannsaka og auka þekkingu í náttúrufræði.
Ósnortin náttúra er auðlind.
Í landi Reykjavíkur eru Fossvogsbakkar, Laugarás, Háubakkar, friðlýst sem náttúruvætti. „Náttúruvætti“ eru afmörkuð náttúrufyrirbrigði og nánasta umhverfi þeirra.
Bláfjöll (sem tilheyra fleiri sveitarfélögum en Reykjavík) og Rauðhólar, eru svæði sem friðlýst eru sem fólkvangar. Í „fólkvangi“ er miðað að því að auðvelda fólki aðgang að náttúru í nánd við þéttbýli til útivistar, náttúruskoðunar og fræðslu.
Akurey og Lundey og Blikastaðakró-Leiruvogur (innan Reykjavíkur og Mosfellsbæjar), eru friðlýst sem friðlönd. Markmiðið með „friðlöndum“ er að vernda búsvæði eða lífríki sem er sérstaklega fjölbreytt, sérstætt eða í hættu.
Öskjuhlíð, Tjörnin og Vatnsmýrin, Laugarnes, Myllulækjartjörn í Heiðmörk, Gufuneshöfði, Grafarvogur innan Gullinbrúar, Elliðaárdalur (Kópavogur+Reykjavík), Úlfarsá og bakkar hennar, Viðey, Þerney, Engey, Andríðsey, Hofsvík, Tröllafoss, Ósmelur eru staðir á náttúruminjaskrá sem ekki hafa verið friðlýstir ennþá. Þeir hafa þó flestir fengið svokallaða hverfisvernd á vegum Reykjavíkurborgar.
Hverfisvernd
Suðurströnd Reykjavíkur, norðurströnd Geldinganess, Reynisvatn, Rauðavatn, Suðurá, Hólmshraun og Leirvogsá eru einnig staðir eða svæði sem Reykjavíkuborg hefur verndað með hverfisvernd.
Eftir því sem vefurinn vex verður krækt í umfjöllun um alla staði sem hér eru nefndir.
KENNARAR / FULLORÐNIR
Friðlýsingar
Alþingi ákveður friðlýsingar. Náttúrufræðistofnun Íslands og Umhverfisstofnun auk náttúrustofa sjá um undirbúninginn. Almenningur getur líka komið með rökstuddar ábendingar. Gæti verið áhugavert að ræða það við krakkana.
Náttúruminjaskrá
Samkvæmt lögum skal umhverfisráðherra gefa út náttúruminjaskrá eigi sjaldnar en á fimm ára fresti. Í henni felst einnig sérstök framkvæmdaáætlun og þar má sjá hvað er sett í forgang. Eitthvað hefur skort upp á þessa útgáfu (síðasta náttúruminjaskrá kom út 1996). Náttúrufræðistofnun Íslands vinnur að endurskoðun á verndargildi svæða á náttúruminjaskrá og á vef stofnunarinnar má sjá tillögu að framkvæmdaáætlun náttúruminjaskrár – SJÁ.
Hverfisvernd á vegum sveitarfélags
„Ef talin er þörf á að vernda sérkenni eldri byggðar eða annarra menningarsögulegra minja, náttúruminjar, náttúrufar eða gróður vegna sögulegs, náttúrulegs eða menningarlegs gildis við gerð skipulagsáætlunar, án þess að um friðun sé að ræða samkvæmt öðrum lögum, skal setja í viðkomandi skipulagsáætlun ákvæði um hverfisvernd. [Jafnframt skal setja í viðkomandi skipulagsáætlun ákvæði um verndarsvæði í byggð samkvæmt lögum um verndarsvæði í byggð.]“