Þar sem er jarðhiti hefur vatn hitnað í heitum jarðlögum jarðskorpunnar og síðan leitað upp í átt að yfirborðinu. Í Reykjavík er að finna jarðhita í Laugarnesi / Laugardal og í Elliðaárdal. Jarðhitann má rekja til Viðeyjareldstöðvarinnar. Um er að ræða lághitasvæði.
Hvaðan kemur heita vatnið?
Jarðhitasvæði eru flokkuð í tvennt: Á lághitasvæðum er hitinn innan við 150°C á 1000 m dýpi. Á háhitasvæðum fer hitinn gjarnan yfir 200°C á 1000 m dýpi. Gjósandi hverir eru einungis á háhitasvæðum.
Á lághitasvæðum er hægt að nýta heita vatnið beint úr jörðinni en á háhitasvæðum er jarðhitagufa notuð til að hita upp kalt vatn. Gufan er líka notuð til að framleiða rafmagn.
Heita vatnið sem notað er á höfuðborgarsvæðinu kemur frá lághitasvæðunum í Reykjavík, lághitasvæðum í Mosfellsbæ og háhitasvæðum á Nesjavöllum og Hellisheiði.
Laugalækur
Laugalækur rann frá Laugardal og kom til sjávar nálægt Kirkjusandi. Í honum var heitt vatn. Það var notað í gömlu sundlaugarnar í Laugardal (1884-1968). SKOÐA MYND á vef Þjóðminjasafnsins sem sýnir lækinn og laugarnar gömlu.
Hitaveita og þvottalaugar
Í Reykjavík var fyrst borað eftir heitu vatni árið 1928 við þvottalaugarnar í Laugardal. Vatnið var leitt í Austurbæjarskóla, Landspítalann og fleiri hús á því svæði, um sextíu talsins. Seinna nýttist vatnið einnig í Sundhöllinni.
Áður en heitt vatn var leitt í húsin voru þau hituð með kolum. Þá voru strompar á öllum húsum og svartan reyk lagði upp í loft. Kolareyknum fylgdi óhollusta og mengun.
- Hvers vegna ætli sé meira um jarðhita á Íslandi en í mörgum öðrum löndum?
- Hafið þið þvegið þvott?
- Hvaðan kemur heita vatnið heima hjá ykkur?
Brennisteinslykt minnir á prumpulykt!
Myndbandið er af vef Orkuveitu Reykjavíkur.
KENNARAR / FULLORÐNIR
Brennisteinslykt
Meiri brennisteinslykt er af heita vatninu sem kemur af lághitasvæðum. Nemendur gætu mögulega athugað málið og tekið sýni. Er önnur lykt í Sundlaug Vesturbæjar en Grafarvogslaug?
Fróðleikur um hitaveitustokkana
Hitaveitustokkarnir – fróðleiksskilti