Í borginni eru mörg húsdýr einkum kettir og hundar. Í útjaðri Reykjavíkur eru sveitabæir með tilheyrandi dýrum, til dæmis hestum, sauðfé, kúm, hænsnum og svínum. Einnig eru sérstök hesthúsahverfi, það stærsta er í Víðidal.
Þessi dýr, og reyndar fleiri, má skoða í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum.
Húsdýrin komu til Íslands með landnámsmönnunum. Afbrigðum katta og hunda hefur reyndar fjölgað á síðustu áratugum.
Kisur
Margir eiga kisu fyrir gæludýr. Þið þekkið eflaust einhverjar vel. Oft er talað um að kettir séu hver og einn með sín einkenni. Þeir geti verið stórir upp á sig, vanafastir, sumir séu kelirófur, en flestir fari þó sínar leiðir. Svo geta þeir verið ósköp fallegir, með doppu á trýninu, hvíta sokka á framfótunum eða…..
Eigendum katta er skylt að skrá og láta örmerkja kettina sína. Með því er hægt að fá hugmynd um fjöldann og einnig verður einfaldara að vera í sambandi við eigendur ef köttur lendir í slysi eða týnist.
Þó nokkuð er um villiketti í borginni sem enginn á.
Hundar
Hundar eru líka margir í Reykjavík. Þeim hefur fjölgað mikið á síðustu árum. Til ársins 2006 hafði verið hundabann í Reykjavík. Líkt og með kettina á að skrá alla hunda. Skýrar reglur eru um hundahaldið og mega þeir til dæmis ekki ganga lausir.
Álitið er að maðurinn hafi fyrst tamið hunda af öllum dýrum. Þeir eru mjög fjölbreyttir útlits og margir eru blanda af mörgum hundakynjum en aðrir eru hreinræktaðir.
- Sumir halda að kettir og hundar séu fleiri í Vesturbænum en öðrum hverfum Reykjavíkur – ætli það sé rétt? Gerið athugun með því að fara í göngutúr um íbúahverfi í ólíkum póstnúmerum og telja kettina og hundana sem þið sjáið.
- Lýsið ketti / hundi sem þið þekkið.
- Lýsið ketti / hundi sem þið hittið.
- Hvað éta kettir / hundar?
- Hvað er hægt að gera til að kettir drepi færri fugla?
- Skoðið sérstaklega III. kafla í samþykkt um hundahald. Hvað kemur þar fram?
- Lesið um ketti og hunda á vef Menntamálastofnunar, Íslensku húsdýrin.
- Búið til verkefnalista dagsins fyrir kisu eða hund.
Hestar
Hvernig eru Gríma og Tígull á litinn?
Þó nokkuð er um hesta í Reykjavík og stór hesthúsahverfi eru innan borgarinnar.
Íslenski hesturinn kom hingað með landnámsmönnunum og hefur þróast hér á landi í samræmi við aðstæður og nýtingu. Íslenski hesturinn er fremur smávaxinn, hefur fimm gangtegundir (fet, brokk, stökk, skeið og tölt) og er almennt geðgóður og viljugur. Íslendingar eru mjög hreyknir af töltinu og skeiðinu. Hið hreina fallega tölt hefur náðst fram með ræktun í tugi ára. Litir hestanna eru óvenjulega fjölbreyttir.
Í gamla daga voru hestar mjög mikilvægir í tengslum við ýmis störf, einkum landbúnað og fólk fór á milli staða ríðandi áður en bílarnir tóku við.
Hestar, einkum þeir sem eru ekki fulltamdir, geta verið viðkvæmir fyrir alls konar truflunum. Þegar við mætum hestum, til dæmis á reiðstígum, ættum við alltaf að fara varlega og láta lítið fyrir okkur fara og ekki vera með hávaða. Hestar geta fælst ef þeim bregður og eitthvað óvænt gerist.
Ekki er mælt með að standa aftan við hross því þau eiga það til að sparka.
Starar á hestbaki – (BN).
Hestar og starar
Seinni part sumars sjást starar stundum á hestbaki! Stararnir virðast vera að leita að fæðu, ekki úr feldi hrossanna heldur á jörðinni. Af hestbaki hafa fuglarnir yfirsýn og geta séð hvar eitthvað er ætilegt. Þar geta þeir líka haldið hópinn, en starar eru mjög félagslyndir og eru öruggari í hópi. Hestarnir virðist ekki láta starana trufla sig.
Hrefna Sigurjónsdóttir líffræðingur gerði rannsókn á þessu samlífi stara og hesta og segir frá henni í tímaritinu Náttúrufræðingnum. Lesa og skoða.
- Lesið um hesta á vef um Íslensku húsdýrin.
- Hafið þið farið á hestbak? Hvernig var? Hvað hét hesturinn?
Prófið að setja ykkur í spor stara. - Kannið liti hesta. Hér má sjá heiti litanna.
- Rissið upp hesta og litið EÐA skráið lit hestanna sem þið sjáið
- Hvaða litur er algengastur meðal þeirra hesta sem þið skoðið?
- Hvernig litur finnst ykkur fallegastur?
- Ef þið sjáið hesta úti í haga fylgist þá með hvað þeir eru að gera*. Hvað eru þeir margir? Halda sumir meira hópinn en aðrir – ætli þeir séu vinir? Sjáið þið folöld? Gefið ykkur góðan tíma.
Hvað gera hross? Hér er listi yfir algengt atferli:
- standa á beit og bíta gras
- bíta annað hross (ógna)
- leggja eyrun aftur (ógna)
- kljást: tvö hross klóra hvort öðru með tönnunum
- fara með nef að nefi annars hests
- leika sér
- ganga um og færa sig greinilega af einum stað á annan
- klóra sér sjálf með því að nota tennurnar
- standa reist með eyrun sperrt og hlusta eftir einhverju
- standa hreyfingalaus í alla fæturna og hausinn fremur uppréttur
- velta sér
- þefa af skít, möl eða einhverjum hlut
- skíta / pissa
- liggja út af
KENNARAR / FULLORÐNIR
Kettir og hundar
Fjöldi katta …
Á Íslandi eru rúmlega tuttugu þúsund skráðir kettir, en eigendum katta er skylt að láta örmerkja kettina sína og þar með eru þeir skráðir. Reikna má með að kettirnir séu enn fleiri, því margir trassa að láta skrá og svo er hópur villikatta sem enginn á. Reyndar gleymist líka að taka af skrá dýr sem deyja.
Fróðleg grein er í Bændablaðinu í febrúar 2022. LESA.
… og fjöldi hunda
Áætlaður fjöldi hunda er um 10.000. Einungis 2500 eru þó skráðir þrátt fyrir að það sé skylda. Heimild: Morgunblaðið, mars 2023 – LESA
Verkefni um fjölda katta og hunda í mismunandi hverfum
Áður en kannaður er fjölda katta / hunda í mismunandi hverfum borgarinnar er lærdómsríkt að ræða um hvaða aðferð er vænleg til að meta fjöldann og til hvers þarf að taka tillit?
Fæði hunda og katta
Algengt er að fóðra þessi dýr á tilbúnum, gjarnan innfluttum, hunda- og kattamat. Áður fyrr fengu kettir mjólk og fiskruður en hundar alls konar matarafganga til dæmis kjöt og bein.
Samþykktir um hunda- og kattahald
Hægt að útbúa verkefni í tengslum við samþykkt um hundahald, einkum ætti III. kaflinn að henta til umfjöllunar og umræðu í nemendahópi. Um er að ræða upplýsingar sem gott er fyrir almenning að þekkja, varðandi lausagöngu, taumhald og óheimila staði.
Varðandi kattahaldið er ágætt að allir viti:
Eigendum og umráðamönnum katta ber að taka tillit til fuglalífs á varptíma, t.d. með því að hengja bjöllu á ketti og eftir atvikum takmarka útiveru katta.
Hestar
Atferli hesta
Krakkarnir geta mögulega fengið það verkefni að fylgjast á markvissan hátt með hrossum. Í efninu er bent á algengt atferli hrossanna.
Ýmislegt kemur í ljós ef fylgst er með í góðan tíma. Hross í stóði skipa sér til dæmis í ákveðna virðingarröð. Eigendur hrossa taka fljótt eftir hvaða einstaklingar eru lágt settir og hverjir njóta virðingar.
Hversu vísindalega er fylgst með atferlinu fer eftir þroska barnanna. Þau gætu skipt með sér hrossum og fylgst með einu í ákveðinn tíma og skráð allt sem það gerir. Síðan gætu þau safnað gögnum saman og borið saman ólíka hegðun hrossanna.
Fræðigrein um atferli hrossa:
Dýrin mín …
Nemendur og kennarar ættu endilega að segja frá dýrunum sínum og jafnvel lofa öðrum að kynnast þeim eftir aðstæðum. Sterk tengsl skapast oft á milli dýra og eigenda þeirra. Þegar samskiptin eru mikil tekur fólk smám saman eftir ýmsu áhugaverðu í fari dýranna. Það er einstakt að vera í sambandi við dýr, spjalla við þau, horfast í augu við þau … og skynja væntumþykju þeirra.