Sögustaður

Í Viðey var búið í gegnum aldirnar og til merkis um það má víða sjá rústir, tún og garða.

Kaþólskt klaustur var í Viðey frá 1225 og fram undir siðaskipti. Fornleifagröftur leiddi í ljós áhugaverða muni og merki um mikil hús frá þessum tíma.

Viðeyjarstofa er elsta steinhús landsins (1755) og var byggt fyrir Skúla Magnússon landfógeta. Viðeyjarkirkja stendur skammt frá og er nokkru yngri.

Prentsmiðja var í Viðey 1819–1844 og voru þar prentaðar margar bækur.

Árið 1901 var stofnað stórt kúabú í eynni sem seldi mjólk til Reykjavíkur.

Sjávarþorp reis á austurhluta Viðeyjar í upphafi 20. aldar. Góð höfn var á þessum stað. Hægt er að skoða rústir þorpsins. Barnaskólinn stendur enn.

Sums staðar eru háir klettar við ströndina. Farið varlega!

Viðeyjarstofa og Viðeyjarkirkja - (SH).

Gott er að hafa í huga að meira rok er í eyjunni en á landi.

Ég hef komið í Viðey!

Náttúra í eynni

Gróður

Viðey er gróðursæl og þar hefur verið búskapur í gegnum aldirnar. Víða eru gömul tún og þar vex ennþá kúmen sem Skúli Magnússon byrjaði að rækta þar eftir 1750. En í eyjunni er fleira en gras og kúmen – þar er fjölbreyttur gróður og má finna þar um þriðjung tegunda íslenskra háplantna.

Fuglalíf

Fuglalíf í Viðey er líka fjölbreytt. Þar eru fuglar sem sækja í búsvæði við sjó, fuglar sem halda sig upp á þurru landi og vatnafuglar sem sækja í tjarnir. Það er því gaman að skoða fugla í Viðey. Tæplega þrjátíu tegundir verpa þar.

Fjara

Í Viðey er falleg fjara allt í kring. Þar er heilmikið líf og fjölbreytni. (Lesa um lífríki fjara.)

Bergið

Í Viðey er hægt að skoða berg frá Viðeyjareldstöðinni. Berg frá henni er það elsta sem finnst á Reykjavíkursvæðinu, eða um tveggja milljón ára gamalt. Þetta gamla berg er meðal annars sýnilegt í Viðey beggja megin við bryggjuna framan við Viðeyjarstofu. Um er að ræða móberg og kubbaberg sem talið er hafa myndast í vatni í öskju (=sigdæld) megineldstöðvarinnar. Í hólum og klettum í Viðey má einnig sjá forna bergganga frá tíma Viðeyjareldstöðvarinnar.

Yngri berglög í Viðey eru Reykjavíkurgrágrýti sem er mjög algengt á höfuðborgarsvæðinu. Það er best að skoða í holtum og sjávarklettum norðan til á eyjunni. Þar má meðal annar sjá mikla stuðla.

Fjölbreyttur gróður: Kúmen, elfting, hrafnaklukka, hófsóley, mjaðjurt – (SH).

Hér sjáum við máfa á hól og fýla í bjargi – (SH).

Gamalt berg í Viðey – (SH).

Stuðlar í Reykjavíkurgrágrýti – (SH).

  1. Í Viðey eru víða merki um búsetu fyrri tíma. Í vettvangsferð um Viðey ættuð þið að hafa augun opin fyrir þessu og hjálpast að við að „lesa í“ landið og velta fyrir ykkur hvað þið sjáið.
  2. Finnið þið kannski kúmen? Aldinið er það sem aðallega er nýtt af kúmenplöntunni. Algengt er að setja það í brauð og kringlur.
  3. Finnið gamla bergið sem komið er frá Viðeyjarmegineldstöðinni. Undirbúið ykkur fyrst með því að lesa um eldstöðina, öskjuna og móbergið. Skráið niður hjá ykkur. Skoðið, teiknið eða takið myndir af berginu. Sýnið einhverjum fullorðnum myndirnar og segið þeim frá.
  4. Fuglaskoðun. Skoðið fugla sem þið sjáið. Sjá nánar um fuglaskoðun á Fuglavefnum. Munið eftir kíki!
    Þið gætuð:

    • greint og skráð tegundirnar
    • fylgst með atferli fuglanna
    • teiknað/málað þá eða tekið af þeim myndir
    • borið saman bækur ykkar og rætt um ólíkar tegundir fugla.
  5. Skoðið gróðurinn markvisst. Hvað sjáið þið margar tegundir af blómstrandi plöntum? Notið aðferðir sem sagt er frá hér. 
  6. Skoðið stuðla í Reykjavíkurgrágrýtinu. Takið myndir. Íhugið hvar kólnunarflötur þess hefur verið.
  7. Tengjast listaverkin í Viðey náttúrunni? Hvernig?
    • Hver er Yoko Ono?

Listaverk

Horft upp eftir Friðarsúlunni - (WmC).

Hér er bryggjan þaðan sem hægt er að taka ferju út í Viðey.

>

KENNARAR / FULLORÐNIR

Borgarsögusafn

Fróðleikur um Viðey á vef Borgarsögusafns. Athugið að boðið er upp á móttöku skólahópa (sjá flipann Safnfræðsla).

Nánar um jarðfræði

Vísindavefurinn: Hvaða bergtegundir finnast í Viðey og hvað getur jarðfræðin sagt okkur um sögu eyjunnar?

Útskýringar á nokkrum jarðfræðifyrirbærum

Askja er heiti sem haft er yfir sigdæld sem myndast í megineldstöð við eldgos eða kvikuhreyfingar.

Berggangur er berg sem hefur storknað í æð sem gjarnan liggur að eldstöð (þar sem gýs) eða fyllt upp í sprungu.

Stuðlar / stuðlaberg verður til þegar berg storknar og dregst saman við að kólna og myndar margstrenda stuðla hornrétt á kólnunarflötinn.